فروش CD مجموعه فیلمهای بازیافت
صفحه اصلي | بازیافت لاستیک | بازیافت کاغذ | بازیافت پت و پلاستیک | بازیافت قطعات الکترونیک | کمپوست و زباله های تر | فرهنگ بازیافت | خريد و فروش مواد بازيافتي | بازیافت فلزات | محصولات آموزشی بازیافت | بازيافت خودرو | اخبار بازیافت | محیط زیست | انرژی های نو | اخبار محیط زیست | طرح بازيافت
86/07/11
مواد زائد جامعه كه پس‌مانده ناخواسته زندگي بشري است ،خود موجبات مسائلي نظير انتقال بيماريها ، ازدياد حشرات موذي و موش، بو و منظره نامطبوع و گاهي اوقات آتش سوزي و تصادفات و صدمات بدني گرديده است. ازدياد جمعيت از يك طرف و افزايش توليد سرانه مواد زائد از خانه‌ها ، كارخانه‌ها و مؤسسات و تخريب و تغييرات در بناها و فضاهاي سبز و گياهان از طرف ديگر ابعاد مسأله را از نظر حجم مواد و مسائل حمل و نقل و دفع نهايي بصورت تصاعدي افزايش داده است ؛ زيرا دفع ميزان محدود مواد زائد آسان است ولي وقتي به هزاران تن در روز افزايش يافت ، مسائل پخش در محيط و بيماريهاي منتشره توسط مگس ، سوسك ، موش ، گربه ، سگ و مسائل ماشين‌آلات حمل و نقل و هزينه تهيه وسائل انتقال و دفن يا دفع نهايي به طريق ديگر همگي در هم ضرب مي‌شود و ابعاد بهداشتي و اقتصادي مسأله به حالت وحشتناكي بزرگ و مشكل‌آفرين خواهند شد.

عدم مديريت صحيح و مقررات صريح براي جمع‌آوري و دفع و بازيافت بيش از 38 هزار تن زباله در روز در ايران كه تقريباً 76% آن مواد قابل تبديل به كود بوده و هزاران تن پلاستيك و كاغذ و كارتن را در بردارد ، اكنون به شكلي بي‌رويه به دل خاك سپرده شده و يا در حوالي شهرها پراكنده مي‌شوند كه صرف‌نظر از خطرات بهداشتي زيانهاي اقتصادي كلاني را نيز در بردارند.

طبق يك محاسبة كلي هموطنان ما در زمينه‌هاي مختلف سالانه متحمل هزينه‌هايي حدود 8 ميليارد تومان براي جمع‌آوري و دفع زباله مي‌شوند كه قسمت بزرگي از آن با اعمال مديريت صحيح و بكارگيري تكنولوژي مناسب كاهش پذير است ؛ زيرا 80% اين هزينه به مخارج پرسنلي و ماشين‌آلاتي منحصر مي شود كه صرف جمع‌آوري و حمل زباله مي‌گردد و مبادرت به بازيافت مواد از زباله كه استفاده مجدد از آنها را در پي دارد ، پاسخ‌گوي بسياري از هزينه‌هاي گزاف دفع زباله مي‌شود. كاهش 50% از حجم زباله‌هاي شهري در اثر بازيافت ، صرفه‌جويي در مواد اوليه و كاهش آلودگي‌هاي محيط زيست كه مثلاً در اثر بازيافت كاغذ ، 74% در آلودگي هوا و 35% در آلودگي آب بررسي شده است (4). بين كشورهاي جهان آلمان ، انگليس ، هلند و به ويژه ژاپن كه نيمي از زباله‌هاي خود را بازيافت مي‌كند، در اين زمينه برنامه‌هاي بسيار وسيعي را به اجرا گذاشته و موفقيّت‌هاي بسياري را كسب نموده‌اند. بازيافت زباله كه در همه روش‌ها مطرح مي‌شود ، با توجه به مقدار و نوع و مواد متشكله زباله جايگاه اقتصادي ويژه‌اي دارد. ايجاد صنايع كمپوست و ترتيب برنامه‌هاي دفع بهداشتي زباله‌هاي بيمارستاني با دستگاه زباله‌سوز و يا هر روش پيشرفته ديگر و از همه مهمتر بازيافت مواد از زباله در مراكز توليد ، به شكلي كه از هرگونه وابستگي به خارج مبرا باشد، از جمله اهداف اين طرح است.

بازيافت به دو صورت امكان‌پذير است : نخست استفاده مجدد، مانند پركردن مجدد شيشه‌هاي نوشابه و دوم بازيافت ، مانند استفاده مجدد از لاستيكهاي كهنه كه به روكشي براي خيابانها بدل مي‌شوند.

ارزشمندترين مادة بازيافت شده از زباله بر حسب درآمد ، انواع مختلف فلزات است. هر چند كه تعداد زيادي از مواد ديگر زباله مانند استخوان ، كاغذ ، كارتن ، پارچه ، پلاستيك ، مو ، فضولات كشتارگاه‌ها و غيره نيز اهميت ويژه‌اي دارند و ليكن همة مواد بازيافتي از زباله ارزش ورود به صنعت بازيافت را ندارند.

عوامل مؤثر بر بازيافت

يكي از عوامل مؤثر و غالب در بازيافت عامل اقتصادي است. افزايش چشمگير و مؤثر قيمت نفت و محصولات آن محركي است تا تمامي كشورهاي صنعتي نسبت به كشف امكانات بازيافت مواد ، بعنوان جلوگيري از افزايش قيمت نفت اقدام كنند. در زمينة دفن در زمين معمولاً مناطق پست و كم‌ارتفاع به عنوان اراضي محل دفن انتخاب مي‌شوند و نهايتاً پس از فشردن و متراكم كردن جهت جلوگيري از نشت هرگونه مادة سمي به آبهاي زيرزميني ، با لايه‌اي از خاك رس پوشش داده مي‌شوند. بيشتر اين زمين‌ها در شهرهاي بزرگ در نواحي كم جمعيت واقع شده‌اند و كاميونهاي حامل زباله بايد فرسنگ‌ها راه بپيمايند و مقدار زيادي گازوئيل و يا بنزين مصرف كنند تا به جايگاه دفن بهداشتي زباله برسند كه مستلزم هزينه و نيروي كار زيادي است و از اشكالات موجود در روش دفن زباله ، موضوع ناهماهنگي و نامتجانس بودن مواد است.

بازيافت زباله معمولاً بر ساير روش‌هاي دفع همچون دفن يا سوزاندن مقدم است ، زيرا علاوه بر صرفه‌جويي در هزينه ، انرژي و منابع طبيعي ، آلودگي محيط را نيز كاهش مي‌دهد.

طبق يك بررسي، جمع‌آوري مواد قابل بازيافت براي هر تن زباله حدود 35 دلار و دفن روزانه هر تن مواد زائد در يك محل حــدوداً تا 80 دلار هزينه در بردارد. بازيافت تا 50% يا بيشتر حجم مواد پس مانده را كاهش داده و هزينه‌هاي سيستم جمع‌آوري زباله‌ها را بطور مؤثر كاهش مي‌دهد. كشور ژاپن موفق‌ترين برنامه بازيافت را در سطح جهان به خود اختصاص داده است. حدود يك سوم زباله‌هاي ژاپن سوزانده شده و فقط يك ششم آن دفن مي‌گردد(4).

خانواده‌هاي ژاپني پس‌مانده‌هاي خانگي خويش را در هفت قسمت جداگانه و در روزهاي مختلف جمع‌آوري و بازيافت مي‌نمايند.

در آمريكا روزانه تعداد 2 ميليون درخت قطع مي‌شود كه ضرر بزرگي به محيط زيست است. بازيافت كاغذ در يك روز يكشنبه موجب جلوگيري از قطع 7500 درخت مي‌شود و با بازيابي يك تن آلومينيم 4 تن بوكسيت و 700 كيلوگرم ذغال كك نيز ذخيره شده و باعث جلوگيري از ورود 35 كيلوگرم آلومينيم فلورايد به هوا مي‌شود(4).

عــــمل بازيابي مصرف انرژي و آلودگي هوا را كاهش مي‌دهد. با بازيابي بطري‌هاي پلاستيكي 60-50% انرژي مصرفي براي ساختن بـــطري‌هاي نو صرفه‌جويي مي‌شود (4).

در ايران با جمعيت حدود 60 ميليون نفر ، روزانه بيـش

از 38 هزار تن زباله توليد مي‌شود كه هزينه‌هاي جمع‌آوري و دفع آنها تنها در شهرها روزانه حدود 21 ميليون تومان برآورد مي‌شود. طبق يك بررسي فقط بهاي كاغذ و كارتن و پلاستيك جدا شده از زباله كه به ترتيب 27/8% و 11/4% كل زباله‌هاي پنج شهر كوچك و بزرگ كشور را تشكيل مي‌دهد كه رقم قابل توجهي است. بررسي‌هاي اخير كه در شهرهاي مختلف كشور انجام گرفته است، نشان مي‌دهد كه مواد آلي از 6/76-35% و كارتن از 7/4 9/2% و پلاستيك از 3/6-1/2% مهمترين اجزاي قابل بازيافت زباله كشور ما را تشكيل مي‌دهند (4). و ليكن عليرغم اينكه فرهنگ بازيافت مواد از قديم در ايران موسوم بوده است در سالهاي اخير ، بازيافت بي‌رويه ( زباله دزدي ) مواد بعلت تنوع مواد، در عدم مديريت صحيح و نيز محدوديت ورود مواد اوليه خطرات و بحران‌هاي بهداشتي خاصي را در كشور به وجود آورده است. كاغذ ، آلومينيم ، لاستيك و مواد پلاستيكي و شيشه از جمله زوايد بسيار با ارزش هستند كه مي‌توان آنها را بازيابي كرد.

بازيافت كاغذ

معمولاً كاغذهاي باطله مثل روزنامه ، مجلات و غيره قابل بازيافت هستند ، ولي كاغذ شيرهاي پاكتي ، نوشابه‌ها، كاغذهـــاي فتوكپي ، آلومينيومي و شايد كامپيوتري براي استفادة مجدد چندان مناسب نيستند. استفاده مجدد از پس‌مانده‌هاي كاغذي موجب احياي جنگلها و منابع طبيعي مي‌گردد كه خود اقدامي اساسي براي مقابله با آلودگي هواست. منافع اقتصادي و عدم وابستگي در جهت ورود خمير كاغذ از خارج ، محاسن زير را نيز در پي دارد :

صرفه‌جويي در مصرف انرژي ، كمك مستقيم به سيستم

جمع‌آوري و دفع زباله‌هاي توليدي ، كاهش بار آلودگي و نهايتاً عادت دادن مردم به جلوگيري از اسراف و تبذير از نتايج بازيافت كاغذ است.

در كشور ما مصرف سرانة كاغذ سالانه بالغ بر 11 كيلوگرم است. توليد يك تن خمير كاغذ 40 كيلوگرم ضايعات آلوده‌ساز وارد محيــط مي‌كند كه از جنبه بهداشتي قابل تعمق است (4). محاسبه كلي بهاي كاغذهاي بازيافت شده از زباله در جهان مي‌تواند سهم عظيمي از هزينه‌هاي جمع‌آوري و دفع زباله را بخوبي جبران نمايد و تحقيقات نشان داده است كه اگر در پروسه توليد كاغذ ، مقداري كاغذ باطله به مخلوط اصلي اضافه شود به همان مقدار از بار آلودگي آب و هواي حاصل از اين پروسه كاسته مي‌شود.

بازيافت پلاستيك

مصرف پلاستيك به علت سبكي وزن و عدم شكستگي بسيار رايج است و به ندرت در اثر تجزيه بيولوژيكي و شيميايي از بين مي‌رود. پلاستيك‌ها يكي از منابع عمده ايجاد زباله هستند. مواد پلاستيكي از نظر بازيافت طبقه‌بندي شده و با خواص مختلف حرارتي مثلاً از نوع ترموپلاستيك‌ها تقسيم مي‌شوند. از اين مواد معمولاً پلاستيك‌هاي نرم ، بطري‌هاي فشارپذير ، گلدان اسفنجي ، پرده‌هاي روشن و غيره و يا فيلم و ورقه‌هاي پلاستيكي ساخته مي‌شود. اگر اين مواد در انواع ويژه جداسازي شوند، مي‌توان دوباره آنها را ذوب كرد و به محصولات جديد و مفيد ديگري تبديل نمود. مثلاً مي‌توان پلي‌اتيلن ، تري‌فتالات را از بطري‌هاي نرم نوشابه‌ها بازيابي كرد و از آن بالش ، لباس اسكي و كيسه‌خواب ساخت. از مخلوط اين پلاستيك‌ها با يكديگر پايه‌هاي زهكشي ، نرده‌هاي پلاستيكي ، بلوك‌هاي سنگ فرش ، تسمه نقاله و ديگر لوازم مشابه قابل تهيه است. بر اساس قوانين بهداشتي ، ساخت ظروف غذا يا نوشابه از پلاستيك‌هاي بازيافت شده ممنوع است. دسته‌اي از پلاستيكها قابليت ذوب ندارند كه پلاستيك‌هاي سخت هستند كه نه قابل سوخت هستند ، نه قابل بازيافت. بنابراين دفن دائم آنها تنها راه محوشان به شمار مي‌رود.

استفاده از مواد پلاستيكي براي كفپوش ، ايزولاسيون و در ماشين‌آلات و استفاده از مواد پلاستيكي در بسته‌بندي به جاي كاغذ يا كاربرد آن به جاي شيشه و چوب براي صرف هزينه كمتر نيز خود يكي از علل ازدياد آنهاست. قابل توجه است كه برخي از مخازن و ديگهاي حرارتي حتي لوله‌هاي فشار قوي بخارآب از مواد پلاستيكي ساخته مي‌شود.

جلوگيري از اتلاف منابع مالي و طبيعي كشور كه براي توليد پلاستيك مورد استفاده قرار مي‌گيرد ، جلوگيري از ورود مواد اوليه و وابستگي به خارج ، حفاظت محيط زيست و جلوگيري از انتشار آلودگي به آب ، خاك و هوا از محسنات بازيافت پلاستيك است. متأسفانه پلاستيك‌هاي بيمارستاني به علت مرغوبيت و رنگي نبودن خريداران زيادي دارد كه مخاطرات بهداشتي آن را بيشتر مي‌كند.

بازيافت فلزات آهني

بازيافت فلزات آهني جزئي از صنعت آهن و فولادي به حساب مي‌آيد. توليد فولاد و چدن هميشه با بازيافت مواد زائد همراه بوده است. كيفيت بازيافت اين مواد به خلوص آنها و مواد اوليه متشكله آنها بستگي دارد.

بازيافت فلزات غيرآهني

ارزش فلزات غير آهني در مقايسه با ساير مواد موجود در زباله‌هاي شهري بسيار بالاست. اخيراً ازدياد قوطي‌‌هاي آلومينيمي در زباله‌هاي شهري نيز ديده مي شود و نتايج بازيافت آن بسيار خوب است و صنايع خاصي نير بدين منظور بوجود آمده‌اند.

فلز مس در زباله از سيم‌كشي‌ها، وسايل متروكه و لوازم برنجي به دست‌ مي‌آيد، سرب از پس‌مانده‌هاي صنايع بطري سازي و لوله‌كشي جدا مي‌شود.

بازيافت شيشه

علاوه بر كمبود مواد خام اوليه كه براي بازيافت شيشه خود دليل موجهي است، استفاده از شيشه‌هاي دست دوم (خرده‌شيشه) نيز از نظر اقتصادي بسيار مقرون به صرفه است، زيرا نقطه ذوب خرده‌شيشه از مواد خام اوليه پايين‌تر بوده و باعث كاهش مصرف سوخت مي‌گردد. كاهش هزينه، كاهش زمان و نقصان آلودگي از مزاياي ديگر استفاده از خرده شيشه مي‌باشد كه در خور اهميت هستند.

بازيافت لاستيك

افزايش لاستيك‌هاي مستعمل در سالهاي اخير مشكلات زيادي را در سطح جهان به وجود آورده است. در بسياري از موارد لاستيك‌هاي غير مستعمل روي هم انباشته شده و به شكل كوهي از زباله مناظر زشتي را بوجود آورده و خطر آتش‌سوزي را نير همراه دارد. دودهاي سياه و مضر در اثر سوختن حتي يك حلقه لاستيك، مناطق بسيار وسيعي را آلوده كرده و محيط زيست را به مخاطره مي‌اندازد. اخيراً به وسيله ماشين‌هاي جديد و پر قدرت، لاستيك‌هاي كهنه آسياب شده و پس از ذوب به لاستيك‌هاي جديدي تبديل مي‌شوند.

اگر ضايعات لاستيك‌ها را با آسفالت خيابانها مخلوط كنند روكش با دوامي براي سطح جاده‌ها و باند فرودگاهها بوجود مي‌آيد. روكش مخلوط شده از لاستيك‌هاي باز يافتي در آسفالت خيابان به سادگي ترك نخورده و موجب صرفه‌جويي ميليونها دلار در بازسازي ، لكه‌گيري و جلوگيري از آسفالت دوباره خيابان‌ها مي‌گردد.

بازيافت پس‌مانده‌هاي آلي

مواد آلي مربوط به آشپزخانه، سبزي‌ها و گياهان زائد پس مانده‌هاي آلي هستند كه توسط ميكروارگانيسم‌ها تجزيه شده و قادرند ميلياردها متر مكعب گاز متان توليد كنند. تجزيه پس‌مانده‌هاي آلي به جاي دفن، داراي دو مزيت كودسازي و توليد گاز متان است. نوعي از منابع بزرگ پس مانده‌هاي جامد خانگي، پوشك بچه‌هاست. شركت پروكترگمبل در آمريكا پس از جداسازي پوشش پلاستيكي و ضد عفوني لاية جاذب اين پوشكها آنها را به كود تبديل كرده و مورد مصرف قرار داده است.

كود كمپوست تهيه شده در كشورهاي اروپايي كه حدود 14درصد افزايش محصول ايجاد مي‌كند، به كشورهاي آسيايي مثل عربستان صادر مي‌شود. كودسازي از زباله در مقياس كوچك و با روشهاي بسيار ساده سنتي براي شهرهاي نه چندان بزرگ به خوبي امكان‌پذير است. در مورد استفاده از انرژي و توليد گاز متان از فضولات شهري و روستايي در سالهاي اخير توجه ويژه‌اي مبذول شده است.

از آنجائي كه مبحث دفع زباله‌ها در مورد زباله‌هاي سمّي و خطرناك، از جمله موضوعاتي است كه در حال حاضر مورد بررسي است ، نكاتي از مشكلات دفع زباله‌هاي خطرناك و سمّي به منظور ايجاد انگيزه در تفكيك زباله‌ها در مبداء به خاطر داشتن اين نكته كه مشكلات زباله‌ها به اين موارد محدود نمي‌شود ، مطرح مي‌گردد. در كشورهاي پيشرفته بعد از بازيافت اوليه مواد ، بازيافت و دفع زباله‌هاي خطرناك مورد تحقيق است و دغدغة آنها از دفع زباله به صورت عام گذشته است. بازيافت در ايران 10 درصد و در ژاپن 50% است (4).

زباله‌هاي سمي و خطرناك

مواد زائد خطرناك ، مواد زائد جامد يا مايعي هستند كه بعلت كميّت ، غلظت و يا كيفيت فيزيكي و شيميايي يا بيولوژيكي مي‌توانند موجب ازدياد مرگ و مير يا ناراحتي و بيماريهاي بسيار جدي شوند. اين زوائد ممكن است خصوصياتي از قبيل انفجاري بودن ، شعله‌ور شدن ، راديواكتيو و يا سمي و شيميايي بودن داشته باشند. اين مواد به صورت مايع ، جامد ، خميري و يا گازي شكل وجود دارند كه بايد از نظر ايجاد آلودگي در آب ، هوا و خاك كنترل شوند. آنچه بايد در اين زمينه انجام بگيرد :

•  مواد مصرفي را پس از خريد تماماً مصرف كنيد و مازاد آن را به كسي كه نياز دارد بدهيد. اگر مايليد چيزي را نگه داريد آن را در ظرف اصلي منحصر به خودش كه داراي برچسب صحيحي باشد ، قرار دهيد.

•  سوخت ديزل ، نفت سفيد ، گريس و چربي و روغن موتور آلوده شده يا مستعمل را به مراكز سرويس خودرو ، ايستگاههاي بازيابي روغن يا مراكز مجاز جمع‌آوري بدهيد.

•  باطري كهنه اتومبيل را در زباله‌دان نيندازيد ، آن را

به مراكز مجاز برگردانيد ، ظروف و قوطي‌هاي سمي را وقتي كه خالي شدند عمل كنيد. پيش از دور انداختن قوطي‌ها ، همواره آنهايي را كه حاوي مواد زيان‌آور هستند ، كاملاً مشخص كنيد.

•  همه دستورالعمل‌هاي توصيه شده روي برچسب قوطي‌ها را رعايت كنيد.

•  تمامي قوطي‌هاي اسپري‌كننده را بوسيله فشردن دكمه آنها كاملاً خالي كنيد تا هيچ ماده‌اي پيش از پيچاندن آنها در روزنامه و دورانداختنشان با ساير زباله‌ها درون آنها باقي نمانده باشد. هرگز قوطيهاي خالي ايروسل را در كوره يا دستگاه پرس نيندازيد.

•  درمورد هر ماده‌اي كه فكر مي‌كنيد از لحاظ دفع مسئله‌ساز باشد، با اداره بهداشت يا نمايندگي محيط زيست محلي تماس بگيريد.

•  براي اطلاع از نوع و نحوه سيستمهاي دفع زباله جامعه‌اي كه در آن بسر مي‌بريد ، با بهداشت محيط محل تماس بگيريد تا مشخص شود چه مواردي را نبايد همراه با سيستم معمول جمع‌آوري زباله شهري دفع كرد.

•  مايعات شيميايي را روي زمين جاري نساخته و يا داخل مجاري فاضلاب رها نكنيد.

•  ظروف و قوطي‌هاي مواد شيميايي خالي را در حياط خانه دفع نكنيد.

•  ظروف و قوطي‌هاي حاوي ته‌مانده مواد شيميايي را

نسوزانيد.

•  هرگز قوطي‌هاي حشره‌كش يا مواد شيميايي را براي مقاصد ديگر مورد استفاده قرار ندهيد ، زيرا پس مانده مواد درون قوطي با موادي كه دفعتاً در آن ريــــخته

شود، واكنش نشان داده و مسئله‌ساز خواهد شد.

•  از به كار بردن مجدد قوطي‌هاي اسپري‌كننده اجتناب كنيد.

•  فضولات شيميايي را با يكديگر مخلوط نكنيد.

•  هيچ ماده شيميايي را در امتداد جاده‌ها رها نكنيد.

مواد زائد راديواكتيو يا زباله‌هاي اتمي

مواد و عناصري كه از خود پرتوهاي يونيزه ساطع كنند ، مواد راديواكتيو ناميده مي‌شوند. چون اين مواد باعث بروز خطرات بهداشتي و ناراحتي‌هاي ويژه‌اي براي انسان و موجودات محيط زيست مي‌شوند ، در طبقه‌بندي مواد زائد سمي و خطرناك منظور شده‌اند.

خصوصيات زباله‌هاي هسته‌اي هنگام دفع عبارتست از :

•  جامد بودن.

•  هدايت گرمايي مناسب.

•  حداقل حلاليت در آب و كنترل نشت آن.

•  مقاوم در برابر تجزيه‌هاي شيميايي ، تشعشعات دروني ، ضربه و فشار.

•  حداقل حجم ممكن.

خطرات و زيانهاي زباله اتمي يكسان نبوده به نوع و ميزان مواد راديواكتيو موجود در آنها بستگي تام دارد. با توجه به مقدار مواد راديواكتيو و خاصيت زيان‌بخشي اينگونه مواد ، آنها به سه گروه تقسيم‌بندي مي‌شوند :

الف ) زباله‌هاي اتمي داراي مواد راديواكتيو قوي.

ب ) زباله‌هاي اتمي داراي مواد راديواكتيو متوسط.

ج ) زباله‌هاي اتمي داراي مواد راديواكتيو ضعيف.

زبالــــــــه‌هاي داراي مواد راديواكتيو قوي عموماً در

نيروگاه‌هاي هسته‌اي بوجود مي‌آيند كه بسيار قوي است.

زباله‌هاي داراي مواد راديواكتيو متوسط نيز در نيروگاه‌هاي اتمي هنگام بازيابي از ميله‌هاي سوخت و همچنين در زمان توليد عناصر سوخت اتمي حاصل مي‌شوند. زباله‌هاي اتمي داراي مواد راديواكتيو ضعيف در تمامي اماكني كه انسان ، به نحوي با اشعه راديواكتيو سروكار داشته باشد مانند لابراتورهاي تحقيقاتي و پزشكي به دست مي‌آيند.

مهمترين آسيب‌هاي ناشي از زباله‌هاي اتمي : بيماري‌هاي سرطاني و ايجاد اختلال در ژن‌ها، هستند.

مدت زمان خطر زباله‌ها بين چند ثانيه تا چندين ميليون سال متفاوت است. خوشبختانه قسمت عمده زباله‌هاي اتمي دنيا از نوع كوتاه عمر و يا زودگذر و زوداثر هستند.

مواد زائد شيميايي

مواد شيميايي و پس مانده آنها جزء گروه موادي هستند كه به سادگي نمي‌توان از خواص آني و يا آتي آنها چشم پوشيد. بيشتر زباله‌هاي شيميايي خطرناك در چهار گروه اصلي طبقه‌بندي مي‌شوند :

الف ) مواد آلي.

ب ) فلزات و مواد معدني شامل نمك‌ها ، اسيدها و بازها.

ج ) مواد قابل احتراق.

د ) مواد قابل انفجار.

اين گونه مواد ابتدا در مخازن ويژه‌اي جمع‌آوري شده و پس از انبار كردن اگر جامد باشند، با مخازن و در حالت مايع به وسيله پمپاژ به درون خودروهاي مجهز به علائم ويژه انتقال مي‌يابند. مخازن يا شبكه‌هاي جمع‌آوري مواد در بسياري از موارد مهر و موم شده و تحت كنترل شديد قرار مي‌گيرند. تماس مستقيم دست با اين گونه مواد در همه مراحل شديداً ممنوع اعلام گرديده است.

مــــديريت مواد زائد خطرناك شامل كاهش مواد زائد

تصفيه و دفع است. روشهاي تصفيه‌اي كه قبل از دفع مواد زائد انجام مي‌شوند، عبارتند از : سم‌زدايي مواد خطرناك ، جداسازي و تغليظ اين مواد و تثبيت و جامد نمودن به منظور جلوگيري از نشت مواد زائد ، دفن در زمين آخرين مرحله مديريت مواد خطرناك مي‌باشد.

بحث و نتيجه‌گيري

يافته‌هاي آماري نشان مي‌دهند كه در هر روز تقريباً 30 هزار تن و در سال بيش از 9 ميليون تن زباله در كشور جمع‌آوري مي‌شود كه قسمت اعظم اين مواد قابل بازيافت است. براي مثال روزانه 5000 تن زباله‌ نان خشك و سالانه 182500 تن نان خشك بعنوان مواد دورريختني وارد سيستم مواد زائد مي‌شود كه اگر بطور جداگانه جمع‌آوري شود، مي‌توان از آن استفاده‌هاي متعدد بعمل آورد (7).

طبق آمار سرانه مصرف در كشور ما در بعضي موارد زياد است كه خود اين مصرف زياد باعث افزايش توليد زباله مي‌شود. اولين نكته در اين خصوص مصرف بهينه و جلوگيري از تبديل امكانات به زباله است.

مقام معظم رهبري فرموده‌اند: ‹‹ من شنيدم طبق برخي آمارهايي كه به ما دادند مقدار ضايعات نان ما برابر است با مقدار ناني كه ما از خارج وارد مي‌كنيم آيا اين جاي تأسف نيست؟ ›› (8).

•  ايران ، ژاپن و روسيه كمتر از 45% شكر مورد نياز خود را از داخل تأمين مي‌كنند ، سرانه شكر در ايران 28 كيلوگرم و در چين 7 كيلوگرم ذكر شد (8).

•  واردات كالاهاي اساسي (گندم ، برنج ، ذرت ، شكر) يك سوم درآمد ارزي كشور را مي‌بلعد(8).

•  عمر متوسط اسكناس‌ها در ايران 3 سال و در كشورهاي پيشرفته بيش از 10 سال است. ما در سال 700 ميليون برگ اسكناس را از چرخه خارج مي‌كنيم كه اين جايگزيني اسكناس فرسوده و جمع‌آوري آنها هر سال 100 ميليارد ريال هزينه بر دولت تحميل مي‌كند (8).

•  هرسال 30% محصولات غذايي در ايران ضايع مي‌شود كه ارزش آن حدود 15 ميليارد تومان است(8).

•  هر عدد انار در ژاپن 5 دلار بفروش مي‌رسد ؛ قيمت 6 عدد انار برابر يك بشكه نفت است(8).

•  ارزش صادرات يك بشكه رب معادل 6 بشكه نفت و ارزش صادرات 2 كارتن ترشي برابر با يك بشكه نفت است (8).

يكي از صفات خداوند متعال «غيور» است. غيرتمندي صفتي است الهي كه پهنة وسيعي از مسئوليت را پيش روي انسان‌ها مي‌گشايد. اسراف و تبذير در امكانات، يك منكـَر

ديني ، اقتصادي و اجتماعي است.

مقام معظم رهبري فرموده‌اند: « در سطح جامعه منكراتي وجود دارد كه مي‌شود از آنها نهي كرد و بايد نهي كرد ، از جمله اتلاف منابع عمومي و حياتي ، اسراف در نان ، اين همه ضايعات نان داريم؛ اين منكر است. يك منكر ديني ، اقتصادي و اجتماعي است .»

در ژاپن براي دفع زباله ، زباله‌هاي فشرده شده را داخل تور سيمي قرار داده و مدت 10 دقيقه در قير مذاب يا سيمان مايع نگهداري مي‌كنند و بعداً بلوكهاي حاصل را به مصرف مي‌رسانند (شكل 1) (2).

در برخي نقاط دنيا كه زمين كافي براي دفن زباله به طور بهداشتي در اختيار ندارند، اقدام به احداث جزاير مصنوعي كرده و جزيره را با زباله به وجود مي‌آورند. براي اين كار قسمتي از آب دريا را محصور كرده و پس از تخليه آب آن زباله را در آن ريخته و به ازاء هر متر زباله 20-25 خاك ريخته و پس از فشرده شدت عمليات را به همــــان

 


شكل شماره «1»





منوال ادامه داده تا جزيره كاملاً پر گردد و سطحي از آب دريا بالا بيايد بعد از اينكه ساختمان جزيره به پايان رسيد خيابانهاي لازم در آن احداث كرده و پس از كاشتن درخت و نباتات ديگر بعنوان پارك عمومي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. (شكل«5») قسمتي از جزيره مصنوعي را در ساحل توكيو نشان مي‌دهد (2).

بحث اقتصادي بازيافت بحدي وسيع است كه طبق مقاله‌اي درآمد كارخانه‌اي با بازيافت از 200 ميليون دلار به 6 بيليون دلار رسيد (5) به ازاي 340 كمپاني جداسازي 148 ايستگاه انتقال 151 زمين دفن زباله 95 مركز احيا در

42 ايالت قرار دارد (5).

در سطح دنيا پس مانده 20% و در ايران 76% زباله را شامل مي‌شود (4).

سرانة مصرف از دهة 60-50 از 480 گرم به 760 گرم در دهة 70 رسيده است(4).

جداسازي زباله‌ها فقط در حد تر و خشك مصرف كمتر انرژي ، آلودگي كمتر هوا ، آب ، محيط و زمين دفن زباله را به همراه دارد.

جداسازي پلاستيكها و كاغذ و شيشه از زباله‌ها بهداشت و كيفيت بالاتر مواد بازيافتي را به همراه دارد.

پيشنهادات

• 1. مصرف بهينه و جلوگيري از اسراف و تبذير.

• 2. تبليغات در اين زمينه از سوي رسانه‌‌هاي عمومي بخصوص راديو و تلوزيون.

• 3. تفكيك زباله‌ها در مبدأ.

• 4. بازيافت از زباله‌هاي تفكيك شده توسط مسئولين امر.  


منبع: http://www.bmsu.ac.ir/web/beh/z81b82/4.htm
صفحه اصلي را ببينيدصفحه فروش CD را ببينيدطرح توجيهي بازيافت